Klaket kullanımı ve Dijital Klaketler

clapperboard2

Bildiğiniz gibi film çekiminde kullanılan ve daha sonra montaj aşamasında son derece yardımcı olan basit aletlerden biri de klakettir (clapperboard ya da slate diye geçer). İki temel işlev gördüğü söylenebilir. İlk varoluş nedeni, dijital öncesi dönemde kimyasal film şeridi kullanarak çekilen filmlerde sesin tamamen görüntüden ayrı kaydedilmesi sürecini takiben görüntü ve ses arasında denklik (senkronizasyon) tutturulmasıdır. Yani çekilen görüntü ile sesin birbiriyle uyumlu biçimde bindirilmesine yardımcı olur. İkinci olarak da, klaket üzerine alınan notlar (shot log) da yine montaj aşamasında yönetmen, editör ve montaj teknisyeni için etiketleme görevi görerek hayat kurtarıcı derecede yardımcı olabilirler. Filmler, normalde kesilip yapıştırıldığı ve ortalık film şeridinden geçilmediği için hangi parçanın hangi içeriği barındırdığının bilinmesi güçtür fakat her şeridin başındaki klaket görüntüsü üzerindeki notlara bakılarak her şerit otomatikman etiketlenmiş olur.

Image

Klasik bir Hollywood montaj odası

Bu nedenle, bir klaketin bu iki temel işlevi görmesi beklenir. Elbette dijital çağa geçince birçok şey kolaylaştı ama klaket kullanımı devam ediyor. Bu çerçevede ilk ortaya çıkan gelişme klakete dijital sayaç eklenerek bunun çekilmekte olan video dosyasının zaman kodu (timecode) le denk olması sağlandı. Böylece, klaketin gösterdiği sayaç ile kameranın kaydetmekte olduğu videonun kendi sayacı kare kare birbirinin dengi haline gelmiş oldu. Bu nedenle klaket sayacının kamera hızı ile eşleştirilmesi gerekliydi ve bu da önce kablolu sonra da kablosuz seçeneklerle gerçekleşti. Bu durumda klaket üzerinde hala elle yazılan yazılar ikinci işlevi görmeye devam etti.

Image

Bu resimdeki klakette en üstte renk skalasını, altında çekimin 25p ile yapılmakta olduğunu görüyoruz. Kameranın kablosuz sinyal ile gönderdiği timecode ise sayaç ile yansıtılmaktadır. Diğer bilgiler ise montaj için etiketleme görevi görmektedir.

Klaket kullanılırken, öncelikle klaketçi (clapper) bu bilgileri devamlı günceller ve çekim öncesi kamera önünde yerini alır. Netlemenin doğru olması ve renk skalasının görülmesi için klaket olabildiğince ekranı kaplayacak şekilde tutulur. Bu nedenle, klaket çekildikten sonra kameraman konuya yeniden odaklama yapmalıdır. Çekim komutları ve disiplini konusunu daha sonraki bir yazımda ayrıntılı olarak ele alacağım için burada kısa kesiyorum. Klaket birkaç saniye görüntüde kaldıktan sonra üst çıtası hızla vurulur. Burada amaç klaket vurma sesinin sesçi tarafından başlatılmış ses kaydına da girmesidir. Böylece, görüntüde çıtanın gövdeye değdiği kare ile seste duyulan sıçrama (peak) eşleştirmede yardımcı olacaktır. Aynı anda klaket üzerindeki bilgilerin gerekenlerinin yüksek sesle okunması ile de ses dosyası üzerinde benzer bir etiketleme yapılmış olur.

Peki klaket üzerinde hangi bilgiler yer almalıdır? Bunun bir sistemi var ve profesyonel dünyada tarih bilgisinin ardından filmin yönetmeni ve görüntü yönetmeni yazıldıktan sonra film şirketinin adı geçer. Hedefimiz bağımsız-amatör kitle olduğu için ben bunları Tarih, Başlık, Yönetmen ve yer varsa GY (ya da kamera operatörü) şeklinde yazmak en yerinde diye düşünüyorum.

Klaket şu bilgileri içermelidir:

  • Yapım: Filmin adı ve tarih
  • Timecode: Bunu dijital olarak elde etmenin yolunu bulmalıyız ama olmasa da olur.
  • Kart: Kaydın yapıldığı kartın numarası (SD ya da CF kartlarınıza ya da SSDlere numara veriniz)
  • Plan: Çekimi yapılmakta olan plan nosu
  • Çekim: Çekim nosu
  • Yönetmen
  • Kamera: Görüntü Yönetmenliğini yapan ya da kameranı kullanan kişi
  • Tarih

Ek olarak ses bilgisi (harici ses alımı mı yapılıyor yoksa bu videonun sesi mi kullanılacak?), ve sonradan eklenecekse efekt bilgisi de yazılabilir. Her planın en son çekiminde genelde klaket ters tutulur ki bundan sonra aynı planda başka çekim yapılmadığı belli olsun.

Klaket kullanımı elbette zorunlu değildir. Hatta, klaket yerine sadece görüntüde el çırparak da aynı işi yapmak mümkündür. Ellerin değdiği kare ile sesteki sıçrama bu işin yapılması için yeterlidir. Fakat, bu durumda klaketin sadece 1 nolu işlevi yerine gelmiş olup hangi klibin hangi içeriği barındırdığı belirsiz kalır. Sesin görüntüden bağımsız kaydedildiği amatör projelerde en azından bu el çırpmanın yapılması gereklidir. Yine de tam dolu bir klaket kullanımı diğer işlevler açısından da yardımcı olacaktır.

Bu noktadan itibaren amatör ve bağımsız film yapım sürecinde yardımcı olabilecek bedava ya da ucuz klaket çözümlerini ele almak istiyorum.

KENDİNYAP  (DIY)

İlk olarak, klaket bir amatör tarafından da yapılabilecek derecede basit bir alettir. İki sunta parçasından yapılabilir. Üzerine beyaz tahta kalemiyle ya da gazlı kalemle yazılar yazılabilmesi için parlak bir malzeme yapıştırılabilir. Çıta ve gövde kenarı siyah beyaz şeritlerle ya da daha güzeli kalibre bir renk skalasıyla donatılabilir. Böylece klasik görevlerini yerine getiren bir klaket ortaya çıkmış olur.

Image

Alternatif bir çözüm ise gittikçe yaygınlaşan akıllı telefonlar veya tablet bilgisayarları kullanmak. Hatta bir netbook dahi gerekirse bir klaket olarak kullanılabilir. Bu alanda da ücretli ve ücretsiz bazı çözümler mevcut ve bunları kısaca incelemek istiyorum.

PC, NETBOOK, LAPTOP

Eğer IBM uyumlu bir netbook ya da laptop kullanmak istiyorsanız, kullanabileceğiniz ilk yazılım Digital Clapperboard 1.3. Ücretli bir yazılım olmasına karşın demo dürümü mevcut. İndirebileceğiniz yer:

http://ftparmy.com/70860-digital-clapper-board.html

Image

Yazılım demo sürümü sınırlı süre kullanılabiliyor ve filmin adının gelmesi gereken yerde bir demo yazısı var. Bunun kısa projelerde çalışan amatör kullanıcı için büyük engel olmayacağını düşünüyorum. Nasıl kullanılacağı ayrıntısına girmiyorum, çünkü yazı çok uzar. Fakat renk skalası dışında aranan tüm özelliklere fazlasıyla sahip. Aslında basit bir quicktime video player üzerine kurulu ama referans sesi dahi çıkardığı için güzel.

APPLE ÜRÜNLERİ

iPad, iPhone ya da iPod Touch kullanıcısı iseniz, bu konuda en profesyonel seçenek olan MovieSlate’e bakmadan olmaz ama 25 dolar olan fiyatını ben abartılı buldum. Renk özelliği yok ama diğer özellikler profesyonelce dahil edilmiş görülüyor. İndirme için:

https://itunes.apple.com/us/app/movieslate-clapperboard-shot/id320315888?mt=8

Image

Benim en uygun bulduğum yazılım ise 2 dolarlık TIZA DSLR Slate. Apple kullanıcısı olsaydım kesinlikle bunu tercih ederdim. Hem üç işlevin üçü de yer almış, hem de ne yaptığını bilen biri tarafından hazırlanmış. Her ne kadar renk kısmı biraz yetersiz gelse de temel işlevini yerine getirir.

http://www.appszoom.com/ipad-apps/photo-and-video/tiza-dslr-slate-2020-clapperboard_hgumr.html

Image

Bir de dikkatimi çeken DSLR Slate var. Fiyatı 10 dolar ve en güzel yanı DSLR kullanıcıları için bazı özellikler barındırması. Örneğin çok güzel ve kalibre olduğunu umduğum bir renk skalası var. Ayrıca kullanılan SD karta kadar ayrıntılı bilgilerin belirtilmesi düşünülmüş.

http://www.appszoom.com/iphone-apps/photo-and-video/dslr-slate_dnsqg.html

Image

Image

Ek olarak iSlate ve Slate‘e de bakmayı düşünebilirsiniz. Burada sadece ikisini karşılaştıran bir video ekliyorum.

ANDROID TABANLI ÜRÜNLER

Android üzerindeki ilk örnek Film Clapper Board Lite. Bu ücretsiz sürüm, temel bilgileri yazabileceğiniz bir arka plan ve geri tuşuna basınca çıkan bir ayarlanabilir vurma sesi ile buna eşlik eden bir anlık parlama hanesi barındırıyor. Gerçi kendi içinde bir renk skalası yok ama fontlara renk verebilme özelliği sayesinde bu konuda kendiniz temel bir renk skalası oluşturabilirsiniz. Her yazının rengini ayrı yapamıyorsunuz ama font ekranını 1-2 saniyeliğine göstererek bu özelliği dahil edebilirsiniz. Çok başarılı değil ama ücretsiz bir program olarak gereken işlevleri sunabilmiş. Geri tuşuna basınca reklamlar kayboluyor ve böylece para harcamadan bir klaketiniz olabilir.

http://www.appszoom.com/android_applications/photography/film-clapper-board-lite_byskd.html

Image

Image

Bir diğer program ise Digital Clapper. Bu program ses ve renk konusunda bir öncekine göre daha iyi. Başlat düğmesine basınca 5 saniye süren bir geri sayım var ve her saniye ayrı bir renk gösteriliyor. Bu sayede renk skalası almış oluyoruz diyebiliriz.  Fakat ayarlardan RGB Test chart ve 1 khz sinüs dalgası sesi vererek çok güzel bir referans başlangıcı sağladığını söyleyebilirim. Buna ek olarak, geri sayımda bipleme ile de referans sesi veriyor ama biraz zayıf bir ses kalmış.  Yine de bipin görüntü ile eşlemesinin size ayarlatılması bile güzel bir ayar. Ben kendim +1 sn ayarında daha doğru bir denkleme yakaladım. Klakete girilen veri miktarı biraz az ama amatör proje için bu kötü birşey değil ve ayrıca ekranın büyük kısmını daha yararlı verilere ayırdığı için bence daha da önemli. Bir diğer artısı ise yapılan çekimden sonra bir değerlendirme notu vermenizi sağlaması. Düzenli kullanılırsa bir disiplin oturtulabilir. Amatör projelerde ücretsiz bir çözüm olarak düşünülebilir.

https://play.google.com/store/apps/details?id=air.quart.studio.digital.clapper&hl=tr

Image

Image

Image

Son olarak da Acacia‘yı incelemek istiyorum. Tamamıyla ücretsiz olan bu yazılım diğerlerinden farklı özellikler içeriyor. Arabirimini çok beğenmesem de daha önce HP cep bilgisayarıma yükleyip çekim anında başvurduğum DOF hesaplayıcı, lens hesap uygulamaları gibi şeylerin hemen hepsini kendi bünyesinde toplaması ve bunlara bir de klaket özelliği eklemesi ile dikkatimi çekti. Bilmeyene karışık geleceğini düşündüğüm bazı ayrıntıları mevcut ve bunları sunuş şekli çok cazip değil. Ama kamerayı, sensörünü, lensimi ve hatta SD kartımı tanıttıktan sonra ne kadar işime yarayabileceğini farkettim. Ekran üzerinde lensinizi sanal olarak kontrol etmek mümkün.

Bu sadece bir klaket yazılımı değil. Aynı zamanda bir çekim asistanı. Biraz daha gelişirse çok güzel bir yazılım olacağına eminim. Bunu kullanarak çok ciddi bir çekim disiplini oluşturmak mümkün. Klaket modunda flash efekti ve sürekli sinyal sesi ile referans veriyor. Keşke parlamaya eşlik eden tek sinyal olsaydı ve sürekli sinyal bunun ardından sürseydi dedim ama bu haliyle de eşleme yapmak mümkün. Klaket modunda roll ve cut olması ve tüm çekimlerin kayıtlarını tutması, SD kartın dolu olduğunun bile notunu tutabilmeniz açısından güzel bir uygulama. APS-C sensörü tanıması ve buna göre bir de sanal viewfinder göstermesi bile çok şaşırtıcı. Tek eksiği renk skalasının olmaması. Bunu başka şekilde halletmek gerekecek.

Image   Image

Image

Sonuç olarak görüşüm, Apple ürünleri içinde Movie Slate‘in profesyonel bir klaket yazılımı olmasına karşın pahalı olduğu ve bu nedenle DSLR Slate‘in (10 dolar) ya da DSLR Slate‘in (2 dolar) tercih edilmesi gerektiği. Android için ise Digital Clapper‘ın öne çıkmakta. Acacia daha çok teknik özellikleri ve çekim asistanlığı ile dikkatimi çekti ama klaket olarak daha gelişmeli. Digital Clapper daha derli toplu bir yazılım ve kendi içinde bir çekim listesi ve notlandırması sunması da artısı. Sanırım Digital Clapper ile devam edeceğim. Bu arada DSLR Slate‘in renk skalası kıskandırmadı değil.

Bağımsız ve amatör sinemacılara yardımcı olması dileğiyle…

Reklamlar

Klaket kullanımı ve Dijital Klaketler” için 2 yorum

  1. Saolasın Fulgura.Sizdeki özellik,sorulan her soruya veya yazdığınız her konuya geniş bir açıdan bakmanız ve okuyucunun anlama seviyesinde,en doyurucu ve doğru şekilde yazmanızdır derim 🙂

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s