Amatör sinema/video için ışık alternatifleri

Esasen bir soruya cevap olarak kaleme aldığım bu yazı uzayınca buraya eklemeye karar verdim. Amatör sinema/videocunun gelip takıldığı bir nokta var. Bu noktada görsel olarak ışığın, işitsel olarak da sesin özel bir ilgi gerektirdiği farkediliyor ve bunlara göre çözüm peşine düşülüyor. Ses konusunda yapacak pek bir şey yok. Parasını ödeyip donanım almak lazım. Mikrofon denen şey kendin-yap (KY, DIY) yöntemiyle yapılamıyor. Ses kayıt aygıtı da öyle. Fakat ışık cephesinde işler daha hareketli çünkü aydınlatma sistemlerini parça parça yapmak ve bu aşamada piyasada mevcut hesaplı çözümlerden hareket ederek amatörün de işini görecek çözümler elde etmek mümkün. Hatta fotoğrafçılıkta ışıklandırma konusunda KY yaklaşımı o kadar yaygın ki sırf buna adanmış web siteleri bile var. Bunlardan en önemlisi DIY Photography. Bu site üzerinde çok sayıda KY çözümü bulmak mükün. Tek sorun, bunların çoğunun fotoğrafçılık temelli olması. Gerçi önemli bir kısmı biraz değişiklik ile video işine de dönüştürülebilmekte.

Amatör için çok sayıda değişik ışık çözümü mevcut. Burada sadece alternatifleri sıralayıp giriş düzeyinde bir tartışma/bilgilendirme ortamı oluşturmayı amaçlıyorum. 2006 yılından beri bugüne dek 4-5 ayrı ışıklandırma seti yaptım ve hemen hepsi hala kullanılır durumda olsa gerek. Bu süreçte önemli hatalar da yaptım ki bunların hepsi bundan sonraki denemeler için birer ders olacak bize.

Işıklara geçmeden önce bazı temel ampul bilgileri vermek gerekli. Normalde ampulün bir sürü göstergesi vardır ama satanların çoğu bile bunları bilmez.

Lümen değeri ışığın gücünü gösterir ve ne kadar yüksekse o kadar bol ışık alırsınız.

lumen

Watt ise aslında harcadığı enerjiyi gösterir ki bu daha çok ışık gücü olarak algılanıyor yanlış olarak. “Ne kadar çok yakarsa o kadar çok ışık verir” aslında doğru değil ama aynı değerde ya da serideki ampuller arasında doğru olabilir. Normalde LEDler daha az yakıyor ama daha çok ışık verebiliyorlar. Ayrıca watt değerinin çokluğu set riski, sıcaklık vb açılardan da sorun olabilir.

Kelvin ise verdiği ışığın sıcaklık değeridir. Dikkat; lamba ya da ampulün sıcaklığı değil. Bu konu ile ilgili daha ayrıntılı bir tartışma için bu yazıya bakınız derim. Genelde gün ışığı 5400-5500K olduğu için buna yakın değerler hemen her yerde işe yarar denebilir. Sadece iç mekanda normal ortam aydınlatması halojen ya da tungsten ile yapılmakta ise 5500Kler aykırı kalabileceği için tungsten ya da halojen tercih edilebilir. Yoksa ışık önüne düzeltici jel gerekli. Kendiniz yapmak istediğinizde 5500K ampul zor demiştim. Bunun yerine en yakın ve hesaplı alternatif olan 6500Klık ampuller tercih edilip post aşamasında renk düzeltmesi yapmak amatörün en mantıklı alternatifi. Ben 5500K’lık floresan ampulleri sadece İstanbul merkez bayide ve tanesi 50TL civarı bulmuştum 2 sene önce. 8 tane lazımdı ve 400 TL ampul parası tutacaktı.

CRI değeri ise aslında en önemli değerlerden biri. Renk doğruluğu endeksi (Color rendition index) demek yani bir ampulün verdiği ışığın nesnelerin kendi doğal renklerini ne derece çarpıttığı ya da doğru gösterdiğini anlatmakta. Normalde basın, yayın ve sinema işlerinde kullanılacak ampullerin CRI değerlerinin en az %80-90 civarı veya üzerinde olması gerekli. Bir tekstil tasarım-renklendirme atölyesi ya da bir matbaa kuruyorsanız çıktıların renk değerlendirilmelerinin yapılacağı ortamlarda bunların kullanılmaları gerek. Sinema/video çekimi için kullanılan ampullerin de aslında yüksek CRI olması gerekli ama bu değerleri dediğim gibi satan adam da bilmez. Ancak kendin arayıp buluyorsun. Stüdyo kuruyorsanız ve profesyonel ürün çalışması yapılacaksa seçilen ampullerin CRI değerlerinin yüksek olması gerek. Amatör için ise iş yine post düzeltmesine bakmakta.

cri.example-21


Amatörlerin satın alma yoluyla edinebileceği ışıklarda ilk adım halojenler çünkü piyasada hazır durumda en erişilebilir ve güçlü kaynaklar bunlar. Aslında burada pek KY söz konusu değil çünkü bunlar hazır ve ucuz alınabiliyor. 500 wattlık iş ışıkları en kolay ve ucuz alternatif çünkü ikilisini 50-60TL’ye Ankara Ulus’ta gördüm. Zamanında destek ışığı olarak aldığım çift set bu konuda iyi iş gördükleri için “ne yaptığını bilen” amatör için bunların kullanılabilir seçenekler olduğunu ama ne yaptığını tam bilmeyenler için ise felakete davet olabileceklerini hemen söyleyeyim. Daha çok “ayaklı projektör” ya da “seyyar ayaklı halojen” diye geçen bu ışıklar ortamı inanılmaz ışığa boğabildikleri için ve son derece de sıcak oldukları için biraz tehlikeli seçenekler. Çok enerji tüketiyorlar ve renkleri güzel değil.

Bilgin

İkinci olarak ise “redhead” olarak bilenen tungsten ışıklar mevcut. Bunlar genelde üçlü olarak bulunan ve her biri 800 watt ve 3200K veren ayaklı ışıklar. Kiralaması günlük 150-200 TL, satın alması ise 700-800TL civarı. Ampulleri biraz narin olduğu için sık patlayan ve devamlı yedek bulundurması gereken lambalar ve çok ısınmalarına ek olarak ayakları da narin olduğu için habire devrilip kazaya yol açmakta üstüne yok. Lamba ücretleri 3 sene kadar önce 20 TL idi ve 800 wattlık R7s duy (80mm) için Philips (Broadway serisi) ve Osram (P213 ya da Kod. 64571 diye geçiyordu sanırım) ampuller kullanılıyor. Bunlar da çok güçlü ve kızıla kayan ışık vermekte.

976729_141018184002_Red_Head_Redhead_Halogen_Light_Kit_800w_1

Halojen ve tungsten ışıkları asla ve asla ciddi renk gerektiren (yeşilperde vb) uygulamalarında doğrudan kullanım için tercih etmeyin. Tungstenler zaten belli aralıklarda sıcaklık veriyorlar ve aslında ten rengi için çok iyi değiller ama pratik ve yaygınlar. Ben öneri olarak aslında bugünden sonra tungsten ya da halojen kullanmayın olabildiğince derim. Artık gün ışığı dengi alternatifler daha çok.

KY ile yapma yolu tercih edilirse seçeneklerimiz şunlar:

A) Kino flo Diva-lite dengi KY floresan setler:

Kino flo Diva-lite

Kino flo’nun Diva-lite serisi hem görünüşte basit hem de floresan tüpler kullandığı için ilk görüşte erişilmesi kolay bir izlenim vermekte. Fakat orjinal Kino flo’da kullanılan tüplerin kaliteli tüpler olduğu ve sıradan floresan ampuller olmadığı hatırlanmalı. Kendim de 2 yıl kadar önce Ankara’da her birinde 4 tüp bulunan iki adet set yaptım. Bu noktada sorun kaliteli tüp bulmak oldu ve stüdyo kullanımı için gereken tüpleri ancak İstanbul üzerinden bulabildim ve 120 cm olanların tanesine 50TL istediler. 2 ya da 4 ampullü tavan setüstü floresan armatür içine standart Osram floresanlar (6500K) yoluyla alternatif yol takip etmek durumunda kaldık çünkü proje için ayrılan bütçe sınırlı idi (0 TL).

Bu yoldan ilerleyecekseniz asla ve asla soft white ya da daylight denen (4500K civarı) ampullerden almayın. Olabildiğince bright white, yani 6000-6500K civarı olanlar olsun. Dediğim gibi, bir yerle anlaşıp 2 x 4lü seti 400 TL civarına almak ve altına 100 TL civarı ile 2 ayak ve bağlantı malzemesi edinmek mümkün. Ben 120cmlik setler düzmüştüm güçlü olsun diye ve kesinlikle ama kesinlikle elektronik balast kullanılmalı. Zaten maliyeti arttıran unsurlardan biri de bunlar ama onlarsız geleneksel starterli sistemlerle iş olmuyor. Bir de 4lü set yapıyorsanız 2li olarak anahtarlı yaptırın ki istediğinizde 2şer ampul kullanılarak ışık ayarı yapılabilsin.

flos_blt
KY Kino flo

İsterseniz 120cm yerine 90 hatta 60cmlik setler de yapabilirsiniz. Ben stüdyo içinde de kullanılacağı ve yeşilperde aydınlatması yapacağı için 120liklerden yaptırdım. Daha kısalar biraz daha hesaplı olabilir. Bu sistemde dimmer kullanılamaz ya da dimmere uygun floresan bulmalı ki iş daha pahalı hale gelir.

Kullanılacak ampuller T8 serisi tercih edilmeli. Paranız yetmezse T5 düşünebilirsiniz. Alabileceğiniz en yüksek watt değerinde olanı alın ve yanılmıyorsam bu da normalde 58 watt. 70 wattlık seçenek de var ama ben bunu bulamadım.

Stüdyo kullanımı için Osram Color proof serisi (5300K, CRI 98) aranmalı ve bana ancak sipariş üzerine Almanya’dan getirebileceklerini söylediler. Osram Natura serisi besin renkleri için seçilmiş bir ürün ama pahalı. Tüp başına 25TL’den aşağısı pek mümkün değil sanırım. En ucuz alternatif ise Basic serisi ve CRI değeri 50-79 arası değişiyor deyince durum anlaşılacaktır.

Kısacası, en ideal tüpler, bulabilir ve bedelini ödeyebilirseniz, Osram L58W / 950 Color Proof T8 (5300K) ve Osram L58W / 954 Lumilux Deluxe T8 (5400K). Bunlara erişemezseniz L58W / 865 serisi bakabilirsiniz. En ucuz ürün ise L58W / 840 serisi ki teki 7-8TL’ye geliyor. Alternatif olarak da Sylvania markasının Daylightstar (5000K, 36W) modeli dikkatimi çekmişti ama hem kısa model olan T5 olması hem de 35W olması beni caydırdı. Elbette bu modelin bile tek tüp için 50TL istemesi de ayrı bir caydırıcı etken oldu. İlk denemeyi en düz floresan ampüllerle yapıp farkı görmeyi ve sonra tüpleri yükseltmeyi düşündüm. Sıradan tüplerin verdiği sonuç kötü değildi. Burada elektronik balastın da etkisi oldu sanırım ve 2 senedir hala aynı tüpler sorunsuz performans vermekte. Sadece canım isterse dış muhafazalarını hafifletmeyi düşünebilirim. Armatür çok olmasa da birazcık ağır gibi geliyor bugün. Ek olarak da yan kepenkler eklemeyi düşünüyorum. Belki bu seti bozmaz ve yeni ve daha hafif bir set de yapabilirim hem stüdyo hem portatif kullanım için.

Toplam maliyet ayaklar dahil tek armatür 4 tüp için 200-250TL olacaktır.

Ek KY linkleri:

1.

2. DIY Kino flo

3. DIY Kino flo

4. DIY Kino flo ve Link

5. DIY Kino flo

6. DIY Kino flo

7. DIY Kino flo

8. DIY Kino flo

9. DIY Kino flo

10.

11.

12.


B) KY LED panel

Şerit olarak satılan LED serilerinden (silikonsuz türden) 4-5 adet alıp/getirtip keserek strofor ya da hafif yalıtkan levha üzerinde lehimleyerek yapılabilir. Normalde şeritler 5m uzunluğunda ve 30TL civarına satılıyor ve 12V ile çalışıyorlar. İsterseniz adaptörlü olarak da alabilirsiniz ama o zaman da fiyat 45-50TL civarına çıkmakta. Bunlarla KY için biraz lehim+havya deneyiminiz olmalı. Ben bu konuda Power Led denen ve çok daha yüksek ışık veren ürünlerle gelecekte ilgilenmeyi düşünüyorum. Bunlar küçük ledler gibi değil ve çok güçlüler. Biraz da düzgün değerde olan bir şeyler bulunursa güzel armatürler tasarlanabilir. Harici güç kaynağı ile beslenirse de ideal set ışıklandırması elde edilebilir. CRI değerleri 75 civarı deniyor ama Kelvin değerleri tutarlı olmadığı için bundan biraz şüpheliyim. Yine de ucuz floresan dengi sayılabilirler. Metresi 750 Lümen ışık veriyor ki biraz düşük gibi görülse de çoklu kullanım imkanı var.

Normal piyasada bulunan şerit modellerde 5 metrede 300 LED var ve 4 tane alınırsa 1200 LED eder ve 600er LEDli iki panel yapılabilir. Bir kaynağa göre metresi 14,4W veya 4 mA çekiyor güç ve 4 şerit kullanıyorsanız ve 5 x 4 x 4 = 8000 mA toplam çekerler ve iki armatüre bölerseniz 2 adet min. 4000 mA adaptör lazım. Aslında bunlar 12V ile çalışıyorlar ve bir akü ile adaptörsüz çözüm de düşünülebilir ama ben adaptörle denemiştim. Bu arada her tür adaptör de olmuyormuş. Işık güçleri biraz düşük gözüktü gözüme ve yazılan değerlere pek aldanmamalı. Satılan modellerde yine en büyük dert Kelvin değeri. Bunlara da tasarruflu ampullerde olduğu gibi adlar vermişler ve bu adlar yanıltıcı olabiliyor. Model numarası olarak 5050 diye geçen türün sıcak beyaz (warm white) diye geçeni 2700-3500K değerlerine sahip ve neredeyse halojen/tungsten dengi ışık vermekte. Parlak beyaz (bright white, cool white ya da pure white) yazan ise 5500-7000K civarı vermekte. Yani aslında sabit değiller ki bu kötü. Kısılabiliyorlar ama yine uygun LED dimmer lazım. Uzun süre aradıktan sonra bir Çinli satıcının sitesinde 5500K yazan bir model buldum ama bana pek inandırıcı gelmedi. Yine de 1 adet sipariş verdim ve gelince açıp hemen denedim. Şüphelerim doğru çıktı. 5500K denen şey olsa olsa 6500K civarı. Yine de 4500K’den iyidir diyorum. Bunu geçici olarak denedikten sonra 6500K olduğunu varsaydığım türden (Model 5050 ve iç mekan, silikonsuz) alıp denemeye karar verdim. Ya 900 LEDlik tek panel ya da 600er LEDlik 2 panel yapmak arasında gidip geliyorum ama sanırım 2 panel yapacağım. Buna göre kaba bir hesap yapınca, 1200 LED için 5 metrelik şeritlerden 4 adet almak gerekiyor ki adaptörsüz olarak bu 120 TL, ayrı adaptörlerle 200TL civarı tutar. Bunun üzerine biraz kablo, MDF ya da plastik levha ve oluklu plastik ve belki de önüne pleksiglas gerekecek ama bunların hepsine 100TL eklesek 300TL civarı 2 adet panel elde edilebilir. Ayaklar ve bağlantı elemanları ile en çok 350-400TL civarına tamamlanır. Adaptör yerine harici akü yolundan gidilirse 1 metresi 14W yakan panellerin her biri 140W yakacaktır ve elde en az 140×2 bir kaynak gerekli. Aşağıdaki projede 8A akü kullanılmış. Bu 35-50 TL civarında olacaktır ama bunun şarj aleti en az 100 TL civarı. Bu konuda biraz araştırma yapmalı. Akülü bir sistem portatiflik açısından muhteşem sonuç verecektir. LEDli sistem daha verimli gibi gözükse de bu elektriksel bağlantılar yüzünden daha karmaşık hale geliyor. Bu nedenle panel işini önümüzdeki yaza bıraktım.

C) KY LED spot
B seçeneğinin aynısı, yine şerit LEDler kullanılarak fakat spot armatür içine dizerek yapılabilir. Dizerken aralıklı dizmek her ve tur arasına 2 cm boş bırakmak lazım. İnternet üzerinde gördüğüm örnekler hep hatalı yapılmış. Aralık bırakmazsanız ışık değeri düşer, artmaz. Tel şerit ile bir spot rahatlıkla yapılabilir ve şerit aralarında yansıtıcı kalırsa daha yoğun ışık da elde edilebilir ama ben spot ışığı pek tercih etmiyorum.

D) KY Softbox

osrams
Osramlar ve renk sıcaklıkları

Bundan da 3-4 sene önce yine hem Ankara’da hem de Sydney de birer adet yaptım. Dış muhafazasını hafif düşünmek lazım çünkü Ankara modeli ağır olmuştu ve eklem üzerinde baskı yaratıp devamlı öne devrilme eğiliminde idi. Bugün olsa eski bir şemsiyeyi bozup telleri ile katlanır box yapardım. Ortası hala durmakta ve çok güçlü ve sağlam ışık veriyordu. Bu tasarımımı daha da iyileştirmek isterdim çünkü veriminden aslında memnun kalmıştım. Görece soğuk ve sağlam bir ışığı vardı ve halojen redheadler gibi dertli değildi. Sadece söküp katlaması daha pratik bir tasarım daha iyi olur diye düşünüyorum. Kesinlikle Osram ampul 6500K ampul kullanın ve asla ne idüğü belirsiz ucuz ve hesaplı diye satılan Çin ampullerini kullanmayın.

Osramların resimde en soldaki beyaz ışık (daylight)  diye satılan model aslında 6500K ve görüldüğü gibi mavi ışık vermekte. En sağdaki ise sarı (warm white) diye satılan ve 4500K civarı ışık veriyor. Ortadaki ise kırık beyaz (white ) denen model. Osram bugün şu terminolojiyi kullanıyor: Warm Comfort Light (2500 Kelvin), Warm White (2700), Cool White (4000 Kelvin) and Cool Daylight (6500 Kelvin). Görüldüğü gibi işimize yarayacak 5500K civarı uygun ampul pek yok. Ya 1500K altını ya da 1500K üstünü tercih edeceğiz ki burada 6500K daha yerinde bir durum. Tüm ortama verilen kırmızı tonu arttıkça ten rengini kurtarmak daha zor oluyor.

adr_light
Kağıt fener içine takılan sarı (warm white) ile ortam aydınlatması.

Benim Ankara tasarımının yanlarını ince pembe köpükten, çerçeveyi ise çıtadan yapmıştım. Dışını siyah ile kapladım, içini de kırıştırılmış aluminyum folyo ile. Göbek ise MDf üzerine 5 duy bulunduruyor ve anahtarlar ile 2, 3 ve 2+3 şeklinde yakılabiliyordu. Son derece güzel sonuç vermişti ama dediğim gibi ön kısmı ağır oldu ve eklemde sabit tutmak zor oluyordu. Bu nedenle bugün olsa ince ve esnek tel üzerine şemsiye vb türünden yansıtıcı malzeme ile yapar ve portatif olmasını sağlardım. Yaza doğru bu tasarımı da güncellemeyi düşünüyorum. En büyük sorunu elektrik açısından portatif olamaması. Daha çok sabit ve stüdyo kullanımı için ideal bir ürün. Ampuller OSRAM 24W , 6500K idi. Bu tasarımda maliyet hesabı zor çünkü softbox gövdesini nasıl tasarlayacağınız size kalmış. Göbek kısmının kablolari anahtarlar ve duylarla beraber en fazla 50 TL tutacağını, 5 adet ampulün de 40 TL civarı olacağını tahmin ediyorum. Box kısmı için bugün olsa herhalde en fazla 25-30 TL harcanır. Ayak için de o kadar tutar dersek  folyoydu, yapıştırıcıydı derken yine 150 ila 200TL civarı bir bedel karşılığı güzel bir ışık elde edilebilir. Bu tasarımın en kilit bileşeni öne gerilecek dağıtıcı (diffuser) malzeme. Ben hem çarşaf kumaşı hem de naylon kullanmıştım ve ikisi de güzel olmuştu.

Bu tasarımı daha dar ışıklandırma için daha başarılı buluyorum; yani, röportaj, orta plan ve portre çekimleri için ideal ama daha geniş plan ışıklandırması için LED panel daha yerinde olabilir.

Tasarruflu ampuller üzerine güzel bir yazı:

Tasarruflu ampul rehberi


Işık kullanımı ile ilgili önemli noktalar:

1. Kullanılacak ışıklar çekime başlamadan 10 dakika kadar önce yakılmalıdır. Işıklar gerçek güç ve değerlerine zaman geçtikçe ulaşıyorlar. Bu nedenle ışıklar tam oturmadan çekime başlanmamalı yoksa ışık/renk farklılıkları oluşabilmekte.

flos_low

Henüz tam oturmamış floresan tüpler. Yakıldıktan 30 sn kadar sonra.

flos_low2

Aynı tüpler 10 dakika sonra.

2. Asla ve asla, özel bir niyetiniz yoksa farklı Kelvin değerine sahip ışıkları bir arada kullanmayın. Ortama bol ışık verir diye halojen ekleyebilirsiniz ama bunlar asla doğrudan çekilen nesne ya da kişilere yöneltilmemelidir. Ortam eşiğini yükseltmek için bu ucuz aydınlatmalar kullanılabilir ama belli bir uzaklıkta ve düz beyaz duvardan yansıtma ile işe yarayabilirler. Önlerine ısıya dayanıklı aydınger kağıdı koyarak beyazlatma yoluna gidebilirsiniz ama ısı nedeniyle zamanla kağıt da kararmakta. Halojen lambalar ortamın sarı olmasını istiyorsanız kullanılabilir. Onun dışında asla.

comp

Halojen ve doğal beyaz ışık farklılığı. Halojenler 2000K civarı iş ışıkları. Doğal beyazlar softbox göbeği ve 6500K Osram 24W diye hatırlıyorum.

Buna karşın, farklı ışık sıcaklıkları görsel olarak farklı ortamları kastetmek, yani aynı kadraj içinde farklı fiziksel bölmelendirmeler yapmak için tercih edilebilir. Bu sanatsal bir tercih ve yönetmenin isteğine kalmış bir durum.

pst

3. Olabildiğince soğuk ışık kaynakları kullanın.

4. Işık ayaklarını üzerlerine ağırlık koyarak yere sabitleyin. Devrilen ışık adam öldürebilir ya da (özellikle sıcak kaynak ise) kalıcı zarar verebilir. Buna çözüm olarak içine kum doldurup diktiğiniz torbalar ya da iple vb bağlanmış kum dolu (su değil!) pet şişeler olabilir. Her ayak üzerine konan bir ağırlık ile sabitlenmelidir.

5. Bir ışık yapar ya da tasarlarken dimmer ile kullanılabilir türden tasarlarsanız ayar konusunda işiniz ileride son derece kolaylaşır. Kullanacağınız bileşenlerin dimmere uygun olup olmadığını (dimmable) araştırın.

6. Her zaman, ama her zaman beyaz ayarı yapın ya da en güzeli gri kart ve ek olarak renk kartı kullanın. Işıklarınızın renk kaymasını düzeltmenin en güzel yolu gri-renk kartı ile pozlama yapmaktır. Bununla yüzlerce liralık ampul parasından kurtulabilirsiniz.

7. Yapın… ve paylaşın.

Reklamlar

Amatör sinema/video için ışık alternatifleri” için 27 yorum

  1. Merhaba
    Bir sorunum hakkında fikrinizi almak istiyorum.
    Ben bazı ürünle ilgili tanıtım videosu çekmek istiyorum. Masanın üzerine koyacağım telefon, bilgisayar vb. şeylerin videosunu çekeceğim. Youtube’da rastladığınız türden videolar.
    Sorunum şu: Evdeki ışıklandırma yetersiz olduğundan akşam çektiğim videolar hiç güzel olmuyor. Işıklandırma için iki alternatif belirledim. Bir tanesi 85W, 6400K değerinde enerji tasarruflu ampul. Diğeri de 50w, 4000 lümen değerinde led projektör. Birinin lümeni diğerinin de kelvini yazmıyor. Sizce hangisini tercih etmeliyim? Projektör çok mu aydınlık olur. Ayrıca ikisinin de hem daylight hem de beyaz versiyonları var, hangisini tercih etmeliyim. Umarım mesajımı görüp cevap verirsiniz. Teşekkürler.

    1. Hangisini kullanırsanız kullanın, beyaz ayarı yapmak durumunda kalacaksınız. Bunu doğru yaptıktan sonra pek farketmez. 85W değerinde bir ampülün enerji tasarruflu olması biraz ilginç çünkü genelde bu tür ampiller en fazla 24 watt civarı oluyor piyasada. Mümkünse daylight tercih edin ama beyaz ayarı yaptığınız sürece ürün tanıtımı videosu için çok farketmez bence. Sadece ürün için temiz bir beyaz (ya sa siyah) arka plan oluşturun ve beyaz ayarını düzgün yapın. Yakın mesafe çekimleri için 2 ya da 3 tane enerji tasarruflu ampülden yapacağınız bir aydınlatma seti iş görür. Önemli olan ürünün keskin gölgeleri olmamasıdır. Hatta Çin kağıt fenerlerinden de alıp kullanabilirsiniz yeriniz müsaitse. Işığı olabildiğince dağıtık (diffuse) kullanın ve ürünün keskin gölgeleri olmasın derim. Kolay gelsin.

  2. Gündüz ve ev içi çekim için, pencereden gelecek ışığa destek olarak havanın biraz kapalı olabileceği ihtimalini de göz önüne alırsam, yaklaşık 3-4 amatör oyuncu ile çekilecek bir kısa film için (iç mekan çekimlerin 4-5 gün süreceğini ve de bu ışıkları bir daha kullanma olasılığının çok düşük olduğunu varsayıyorum) İstanbuldaki yapımarket veya benzeri yerlerden düşük bütçeli nasıl birşey önerirsiniz?
    Ayrıca reflektör olarak, aliminium foili köpük-foam tipi bir şeye sarıp kullanmak veya benzeri alternatif önerileriniz neler olabilir?

    Teşekkür ederim

    1. Alabileceğiniz en ucuz ışık, ayaklı iş ya da şantiye lambaları (work lights). Bunlar halojen oldukları için yüksek güçlü ışık verirler, çok ısınırlar ve ışık tonları çok kırmızıya yakın olduğu için sonrasında düzeltmesi zordur. Yani en ucuz seçeneğin işi de zor.

      Alternatif olarak ışık kiralama yoluna gidebilirsiniz ama genelde kiralanan ışıklar da Redhead denen ve iş lambalarına yakın ışık veren şeyler olduğu için deneyimsizseniz işinize yaramaz. Bence ışık konusunda deneyimli birinden yardım alın ve bulabilirseniz LED ışık kiralayın. Şu anda kısa süreli ve geçici olarak size en uygun çözüm bu gibi.

      Eğer LEDleri yapımarket vb yerden kendiniz alacaksanız, LEDlerin mümkünse Kelvin değerini öğrenin ve 7500 gibi çok beyaz yani çiğ beyaz olmamasına dikkat edin. Daha yumuşak (4500 civarı) tonlar daha iç mekana uygun.

      Bunun dışında LED tabanlı çözümler ya da 4500-5000 Kelvin değerli OSRAM vb ampullerle kendiniz yapacağınız softboxlar düşünülebilir ama daha önce böyle bir deneyiminiz olmadıysa bu da size zor gelebilir.

      Kolay gelsin.

    2. Reflektör için dediğiniz gibi bir çözüm uygun olur. Yalnız, folyo köpüğe kolay yapışmaz ve özel tutkalı var, ondan almanız gerek. Arabaların camlarına konan yansıtıcı güneşliklerden bulursanız onlar da yararlı olabilir. Sadece düz beyaz köpük levha dahi gerekirse işe yarar ve sektirilen ışığın tonunu biraz da olsa düzeltir. Kısacası el altında hem köpük levha hem de folyo bulunsun.

      1. Tekrar merhaba,
        Işık gereksinimleri satan mağazalarda tam aramam gerekenleri bulamadım. Şöyle birşeyler ne derece uygun olur:

        Enerji tasarruflu ampul 80w- ( 354w ışık veriyormuş – 354 tam gerçek bir rakam olmayabilirmiş)
        6000 Lumen 6500K

        Ayrıca başka bir versiyonu da var:
        85W Enerji tasarruflu ampul 5100 lumen (400w a yakın biraz fazla ışık veriyormuş)

        Bunları kullanmak ne derece işime yarayabilir bilginize ihtiyacım var.
        Teşekkür ediyorum

      2. Işığın Watt değeri sadece yaktığı elektriği gösterir. Bu dolaylı olaral da gücünü gösterse de aslında size lux/lumen ve Kelvin değerleri gerekli her zaman. Lümenin yüksek olması ışığın bol olacağı anlamına gelir ama hangi ortam ve hangi konum için bol? Bunu sizin çekim planınız belirler. 6500K daha maviye kayan ve soğuk bir ışık verirken 5100 ise gün ışığının tonlarına (5400-5500K) en yakın değer. Ben 5100K olanını tercih ederdim ama tek ampul size yetecek mi? Bundan kaç tanesini biraraya getireceksiniz? Bence en az bir tane softbox yapın. Her softboxta en az 4 ideal 5 tane ampul olmalı.Şuraları inceleyin derim:

        http://phodir.com/resources/17/30_Best_DIY_Softboxes__Spiderlites__Light_Modifiers

        Ben şuna benzer bir şey yapmıştım ve yanları köpüktendi:
        http://alexcampagna.blogspot.com.tr/2008/04/diy-spiderlight-softbox.html

  3. Çok teşekkür ederim. Çekimlere daha en az bir ay sürem olduğu için bahsettikleriniz doğrultusunda önce İstanbuldaki Karaköy de aydınlatma ürünlerinin çok yoğun olduğu caddeye gidip ürünlere bakacağım. Daha sonra da daha uygun fiyata bulurum düşüncesiyle yapı marketlere gidip bir fiyat ve de özellik karşılaştırması yaptıktan sonra satın alacağım.
    Çalışmalarınızda başarılar diliyorum

    1. Ev ortamında gündüz çekimlerim için yaklaşık 12 metrekarelik bir salonda ve de daha küçük bir odadaki iç çekimlerde kullanmak amaçlı olarak şu sıralarda prova amaçlı dha fazla parlak diye şimdilik 1 tane aldığım ürün: ” 80w=354w 6000 Lumen 6500K”

      Diğeri bir ürün ise ise “LED 85W=400w 5100 lumen” idi. daha az parlak diye henüz almamıştım ve de onu almadan önce size sorayım dedim.

      Genel olarak en az 2 tane daha almayı düşünüyorum:

      a) Yani elimdekini değiştirirlerse, elimdekinin yerine 3 tane “85W=400w 5100 lumen” alabilirim
      b) Değiştirme yapmazlarsa ve de (sizin öneriniz “LED 85W=400w 5100 lumen” olsun ise) elimdekine ilave olarak 2 tane “LED 85W=400w 5100 lumen” alabilirim.
      c) veya elimdekinin aynısından (LED 80w=354w 6000 Lumen 6500K) 2 tane daha alabilirim.

      Tabii bunlar almayı planladığım minimum sayılar.
      Her ihtimale karşı bu minimum sayıyı çekim zamanı yaklaştıkça daha da artırmam gerekebilir

      Henüz prova çekimleri yapmadığım için görüntüler nasıl çıkacak bilmiyorum.

      Daha önce başka bir ortamda yaptığım çekimlerde o kapalı ortamın ışıkları floresan mıydı bilmiyorum filimlerde flicker/titreme oluşmuştu. Bu işten anlayan birisi o flicker ları kurguda düzeltti.

      Böyle bir titreme bu aldığım ve de almayı planladığım çin malı led lerde de oluşur mu veya başka bir görüntü sorunuyla karşılaşır mıyım onu da bilmiyorum.
      Bu konuda sizde bir bilgi var mı?

      1. Merhaba,

        Bir önceki mesajımda bir hata yapmışım. 2. ürünün lümen değeri olan 5100’ü ben Kelvin gibi okudum ve onu önerdim ama şimdi bunun sadece lümen yani miktar olduğunu görüyorum. Zaten 5100 K değerinde LED bulursam ben alırım. Ya 4500K oluyorlar ya da 6500K. O zaman daha güçlü olan ilk seçeneği alın derim ama ikisinin de Kelvin değerlerinin aynı olduğunu varsayıyorum çünkü 2. ürünün değerini yazmamışsınız. Keşke fotoğraflarını görmem mümkün olsaydı. Şu anda elinizdekini tutup gerekirse ek almanızı öneririm.

        Işığın miktarı ve renginden öte kullanım yani konum ve ayarı çok önemli. 12 metrekare 3x4m demek ve 2 tane ışık (ve varsa mevcut aydınlatmalar yani pratik ışıklar) ile güzel ve dengeli bir aydınlatma yapılabilir. Ortalığı ışığa boğmayın. Mekanda kontrast yani karanlık ve aydınlık alan farkı ve gölgeler de olsun derim.

        Titreme frekans farkından olur. Normalde lambalar 50 Hz ile çalışır ve kameranız da 25p ayarında olmalıdır. Eğer lambaların frekansı farklı ise veya kameranız 24p veya 30p gibi bir ayardaysa titreme ve dalga geçişleri olur. Çekim anında bunu test ederek görebilirsiniz yani önce kamera kayıtta iken test edin. Çektiğinizi izleyin. Mümkünse büyük ekranda izleyin. BU LEDler bazen kalite yüzünden tutarsız oluyorlar. Kolay gelsin tekrar.

      2. Elimdeki LED (LED 80w=354w 6000 Lumen 6500K)

        Aynı ampul (LED 80w=354w 6000 Lumen 6500K) LED yakın çekim

        Diğerinin kelvin i de aynı dediler. Görmedim

        Yani yukarıda bende halen olan Lumen i en yüksek olandan (LED 80w=354w 6000 Lumen 6500K) 2 tane daha almamı öneriyorsunuz değil mi

        Diğerinin (“LED 85W=400w 5100 lumen”) verdiği ışık mağazada taktığımızda daha az ışık verdiği için Lumen’i 6000 olanı almıştım

        Yardımlarınız için ne kadar teşekkür etsem azdır

      3. Evet dediğiniz gibi yapmak en doğrusu olacak. Şimdi sorun bunları kullanarak doğru bir aydınlatma aparatı yapmakta. Bir muhafaza içine koyarak ışığın yönlendirilmesini yani kontrolünü sağlamalısınız. Aynı anda hepsini birden yakmak istemeyebilirsiniz. Yani 5 tanesini kullanırsanız bunların hepsini birden değil de 2, 3 ve 5’i birden yanacak şekilde bağlatmanız yerinde olur. Yani 2 tanesini bir anahtara, 3 tanesini bir anahtara bağlatın ki 5 çok gelirse 2 ya da 3 olarak da kullanabilin. Kolay gelsin.

  4. Hocam red headlerden uzak durun demişsiniz. Gün ışığı sıcaklığını yakalamak için red headleri veya herhangi diğer tungsten/halojen lambaları uygun bir mavi jelle filtrelemek, led veya floresan lambalara göre daha mı kötü bir tercih olur? Çok fazla ampul kullanmadığımız sürece ledlerin veya floresanların, tungstenler kadar lümen değeri veremeyeceği için ortam aydınlatmalarında redhead kullanmak daha makul geliyor. Diğer bir husus CRI değerlerinin hangi tip ışıklarda daha yüksek olduğu? ledlerin daha düşük değerlerde olduğunu ve özellikle kalitesiz olanların yeşil tonlarda ışık verdiğini öğrendim fakat floresan mı yoksa tungsten mi daha iyi renk tonları oluşturuyor bunu öğrenmek istiyorum.
    Son olarak kendi DIY projemle ilgili bir sorum daha var. Indy Mogul tarzı farklı büyüklükte birkaç tasarruflu ampul sistemi yapmak istiyorum. Sizin de sıklıkla bahsettiğiniz gibi istenilen kelvin değerinde ampul bulmak zor. acaba Renk sıcaklığı/lümen hesaplaması yaparak iki farklı sıcaklıkta ampulleri tek bir sisteme takıp istediğim renk sıcaklığını elde edebilir miyim. Örneğin 3200 kelvin istiyorum ve hesaplamama göre üç adet 1200 lümen ve 2700 kelvin olan ampullerin yanına bir de 1200 lümen 4500 kelvin ampul taksam hesaba göre 3150 kelvine geliyor. doğru bir hesaplama mı olur veya ışık homojen bir şekilde mi oluşur?

    Bugüne kadar sizden bir çok şey öğrendim. yazılarınızı ilgiyle takip ediyorum. Hoşçakalın..

    1. Eğer gerçekten bol ışığa gerek varsa ve filtre konusunu hallederseniz elbette redheadlar de verimli olarak kullanılabilir. Sadece çoğu kez amatör projelerde ve dar mekanlarda aşırı fazla geliyorlar. Kullanımda biraz dizginlemek gerek.

      CRI konusu karışık. O konuda marka marka bakıp CRI değerine göre karar vermek gerek. Yüksek CRI değerine sahip LED serileri de var ama geleneksel olarak yaygınlık nedeniyle tunsten çok kullanılıyor.

      DIY olaral bugünden sonra LED’e yönelmek gerek bence. Bahsettiğini<z karma Kelvin sistemi biraz uzaktan kullanılırsa ortalama değeri verir ama sabit o değerde kalır mı bilemem. Bence projeleriniz kişisel ve amatör düzeyde ise Kelvin konusu çok canınızı sıkmasın. Eğer RAW gibi bir formatta çalışıyorsanız veya LOG çekim yapıyorsanız değerlerin tam olmaması durumunda dahi sonrasında değişiklik yapabilirsiniz. Yani 3200 olmuyorsa en yakın 2700 gibi bir değerle çalışıp çekim anında da beyaz/gri karton ile pozlama ve ek olarak da varsa renk skalası ile ön çekim yapmak ve sonra düzeltmek de işe yarar. Çok aykırı değerler olmadıkça bu oynama payı mevcut. Çift LED setinden oluşan ve dimmer ile ayarlanabilen bir DIY uygulaması görmüştüm. LED hem rulo olarak katlanabiliyordu hem de dimmer ile iki farklı LED serisi arasında gidip gelebiliyordunuz. Bu tür bir proje bence de ideal olur ama tek değerli LED de olsa düzenlenebilir. Umarım işinize yarar. Kolay gelsin.

  5. Elimdeki ( (LED 80w=354w 6000 Lumen 6500K) den şimdilik 2 tane daha alıp sadece provalar için toplamı 3 e çıkarıyorum.
    Hem çekimler hem provalar gündüz ve ev içinde olacağı için dışarıdan gelen ışığın yetersiz olabileceği ihtimaline karşı aşağıda fotoğrafı olan evimizdeki 2-3 tane yer lambasına şimdilik 3 ampulü direk takıp deneme çekimleri yapacağım.

    Softbox yapımı için verdiğiniz linkleri de incelemeye başladım.
    Yardımlarınız için çok teşekkür ediyorum

    1. Gönül Hanım fotoğrafı göremedim ama normal masa lambası vb prova için idare eder herhalde. Daha önce dediğim gibi, ışıkları spot gibi doğrudan çekilecek kişilere vb doğrultmayın. Kameranızı ve ışık hassasiyetini bilemediğimiz için yuvarlak konuşuyoruz. Karanlık (gölgeler) ve aydınlık kısımlar arasındaki dengeyi gözetmek gerek. Kameranız DSLR türündense karanlık kısımları biraz daha yükseltin yoksa çok gürültü (oynayan noktacıklar) olur. Işığın miktarından çok doğru kullanılması daha önemli. Kolay gelsin.

      Ek: Fotoyu şimdi gördüm. Evet, aslında bu tür perdeli yani yumuşatılmış ışık sistemleri iç mekan için daha başarılı olur. Burada sorun, bunlar ile diğer yapay ışıklandırmayı birarada kullanbilmekte. Bunlardan 3 tanesi eğer 600 Lm lamba takılırsa göz için yeterli bir iç aydınlatma verir ama kameranın bundan biraz daha fazlasına ihtiyacı olur. O nedenle yapay ışıklarınızı dolaylı olarak ortam aydınlığını yükseltmek için kullanın. Yani koridordan kullanın ya da iç mekanda duvara tutun vb. Işık dolaylı gelsin. Dar mekanda elektrik güvenliğine dikkat etmeyi de unutmayın.

      1. Burad hayati bilgiler için tekrar teşekkür ediyorum

        “- ışıkları spot gibi doğrudan çekilecek kişilere vb doğrultmayın”

        LED ler biraz uzun geldiği için 1/3 ü direk denebilecek kadar dışarda kalıyor.
        Onu bir şekilde engellemeye indirek vermeye çalışacağım

        “-Burada sorun, bunlar ile diğer yapay ışıklandırmayı birarada kullanabilmekte”

        Evin salonunda başka yapay ışıklandırma olmayacak. Yani
        +LED ler
        + reflektörler
        + camdan gelen doğal gün ışığının (10-16 Arası gündüz ışığı)
        kombinasyonunda umarım dengelemek için başka birşey yapmak gerekmez

        “Bunlardan 3 tanesi eğer 600 Lm lamba takılırsa göz için yeterli bir iç aydınlatma verir ama kameranın bundan biraz daha fazlasına ihtiyacı olur. O nedenle yapay ışıklarınızı dolaylı olarak ortam aydınlığını yükseltmek için kullanın. ”

        şimdilik provalarda 3×600 Lm + camdan gelen doğal gündüz ışığı (çekim saatleri 10-16 arası) ortam ışığını yükseltmek amaçlı kullanmayı düşünmüştüm

        ışığın göze yeterli gelmesi kameraya yeterli gelmesi anlamına gelmeyeceği gerçeğini şimdi öğrendiğim için deneme sonrası ise an az 3 tane daha düşünmüştüm. Aslında siz her bir softbox a birkaç tane öneriyorsunuz.
        Ben de sanki pazarlık eder gibi 6x 6000 Lm olsa olmaz mı diyorum o da ayrı bir durum. Kusura bakmayın

        “Yani koridordan kullanın ya da iç mekanda duvara tutun vb. Işık dolaylı gelsin.”

        Her ne kadar LED ler oyunculara en az 3 metre mesafede bile olsa hatırlattığınız için teşekkür ederim.

        “Dar mekanda elektrik güvenliğine dikkat etmeyi de unutmayın”
        -Çok önemli bir konu. Ne kadar bilincinde bile olsak, her zaman hatırlamak lazım

      2. Evet. Ortam ışığını arttırmak durumunda amatörler bazen tüm seti ışığa boğabiliyor. Oysa ortamın kendine has kontrastları yani aydınlık/karanlık alan dengeleri, gölgelendirmeler vb vardır. Bunları gözetmek ve dramatik etkiye uygun bir ışıklandırma yapmak hedeflenmeli. Tekrar kolay gelsin.

  6. AMPUL LED GLOBAL NORMAL AMPUL TİPİ E27 7W 6500K BEYAZ GLB-AMP-07
    bu tip ampulün 6 lı setini yapsam iyimidir çekimde nerelerde kullanabilirim

    1. Bu ampulden bende de var ama ışık gücü çok yüksek değil. Amatör işlerde işinize yarar. 6500K olması pek iyi bir şey değil ama dikkatli kullanırsanız daha sonrasında biraz renk düzeltmesi ile iyi sonuçlar alabilirsiniz. Hemen her tür mekanda kullanılır ama şebeke elektriğine erişim gerekli ve akü ile vb olmaz.

  7. Kardeşim allah senden razı olsun, aradığım herşey burada.
    – Osram Color proof serisi (5300K, CRI 98) florasan tüplerini ben türkiyede bulamadım. Temin edebilecek bir yer biliyormusun ? Birde bu ışıklar greenbox çekimi için uygunmu sence ? Flicer yapıyor mu ?

    Sevgiler,
    B.

    1. Flicker konusu biraz belirsiz. Bence denemek lazım ama birçok markanın bu tür modelleri “flicker-free” diye geçiyor. Bu da öyle olsa gerek.

      Türkiye’de bunları edinecek bir yer bilmiyorum ama ben 1-2 yıl önce sorduğumda ancak özel siparişle Almanya’da getirtebileceklerini söylemişlerdi.

      Greenbox için uygundur diye düşünüyorum. Çok daha kötüsüyle bile GB çektim, bunlarla çok daha rahat olacaktır. Sadece flicker için uygun shutter değerine dikkat etmek gerekebilir.

  8. Merhaba ;şu an çalıştığım medya ajansında kırmızı kafa ve dedolıgt kullanıyorum,ışık bilgim pek olmasada kırmızı kafa atmosferi öldürüyor ,kontrastı azaltıp fazla gölgeye sebep oluyor. Kendi imkanlarımla yapabileceğim ışık önerileri hemde imaj çekimlerde hangi ışıkdan daha fayda alabilirim sizce ..
    paylaşımlarınız ve yorumlar için teşekkürler

    1. Bence DIY yani KY LED sistemlerine yönelin. Ben floresan yapmıştım ve memnundum ama bugün yapacak olsam LED düşünürüm. FilmFabrikası üzerinde bu konuda bir başlık vardı.

      Ek olarak ışık kullanımını öğrenin derim. Kırmızı kafalar güçlüdür ama bu gücü kırmanız gerek. Ya perdeleme ya da sektirme vb yöntemlerle daha kontrollü kullanım elde edebilirsiniz. Ama yine de KKlar çok verimli değiller ve kontrollü LEDler şu anda en iyi seçim.

      Kolay gelsin.

  9. Öncelikle sayfanızı takdir etmeliyim, tamamen Türkçe bir blog olarak tek başına büyük bir amatör film forum sitesiyle yarışabilir. Işık ile ilgili bu yazınızı okuduktan sonra basit bir soru sorma gereği duydum. Şu video linkinde 00:48’de bir ışık kurulumu görülüyor; görece basit bir şey olduğu belli. Ben de aynı şekilde basit bir kurulum yapmayı düşünüyorum, sırayla ampullerin dizildiği bu kurulumu nasıl yapabilirim veya hazır olarak bu şekilde satan bir yer var mı? Altında bulunan light stand bir çok yerde bulunabiliyor fakat üstteki kurulumu herhangi bir yerde bulamadım. Cevap için şimdiden teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s