Odak Uzaklığı ve Kırpma Çarpanı Hesapları…

Önce, fotoğraftan gelen gelenekle tam kare (full frame) ölçülerine alışkındık. Yani, kullandığımız lenslerin odak uzaklıkları değerleri standarttı. Daha sonra dijital çağ geldi ve kamera üreticileri 35mm fotoğraf filmine birebir denk boyutta algılayıcı üretemedikleri (ya da aynı maliyete üretemeyeceklerini anladıkları) için, aralarında anlaşarak adını APS-C adını verdikleri ve kırpma çarpanına (crop factor) sahip yeni bir seri algılayıcı üzerine kurulu fotoğraf makinesi üretmeye karar verdiler. Bu işleri biraz karıştırdı. Genelde 1,5 ya da 1,6 gibi kırpma değerlerine sahip algılayıcılar ortaya çıktı ve giriş ve orta düzey kullanıcıya sunuldu. Bu kameralar normal eski lensleri kullanabiliyorlardı ama bu lensin görüntüsünün ortasını kırparak alıyorlardı.

Bu kırpılmış kısmın eski tam kare görüntüsü içine oturtulması kullanıcılarda bu kameraların görüntüyü büyüttüğü ve odak uzaklığını arttırdığı yanılgısı yarattı. Odak uzaklığı kavramı ile görüş alanı kavramı karıştı ve kullanılan lensler de artık çarpan ile çarpılarak adlandırılmaya başlandı. Örneğin, orta bir lens olarak kabul edilen 50mm lensler aslında hala aynı görüntüyü verdiği halde bu görüntünün ortadan kırpılmış hali normal 80mm lensin görüş açısına benzediği için bu lense artık 80mm denmeye başlandı. Oysa bir lensi tanımlayan tek özellik görüş alanı değil; alan derinliği, görsel çarpıtmalar vb özellikler de bir lensin özelliklerini belirler.

Üzerine bir de m4/3 ya da MFT denen daha küçük bir algılayıcı formatının gelmesi işleri bir kez daha karıştırdı. Bu kez her kamera kendine göre bir kırpma kullanmaya başladı ve hesaplar biraz daha karıştı. Genelde 2 kırma yapan bu format zaman geçtikçe daha farklı kırpmalar ve hatta aynı kameranın farklı çekim modlarında yaptığı değişik kırpmalar ile çeşitlemeyi ve lenslerin takibini zorlaştırdı. Sonrasında bir de lens hızlandırıcı (speed booster) ya da lens turbo gibi adlarla ortaya çıkan ara adaptörler bu hesaplara bir unsur daha ekledi.

Şu anda elimde HD görüntü çeken 4 ayrı kameram var. Her birinin kırpma çarpanları farklı ve bir de lens hızlandırıcı kullanınca işler iyice zorlaştı. Hatalı bir anlayış üzerine kurulu olsa da, bu hesapları yapabilmek ve gereken lensleri en azından biribiriyle kıyaslayabilmek için bir hesap tablosu hazırladım ve cep telefonumda ya da setteki bilgisayarda kullanmak üzere kullanmaya başladım. Burada sizlere bu tabloyu sunuyorum. İstediğiniz bir lensin tam kare veya diğer boyutlardaki karşılıklarını ve Speedbooster gibi eklerin katkısını bu tabloyu kullanarak hesaplayabilirsiniz.

Aşağıdaki linke girince, üstteki menüden indir seçeneği ile indirip Excel ya da Numbers ile açabilirsiniz. Sorgulayacağınız lens zoom lens ise üstteki Odak Uzaklığı (geniş) kısmına en geniş değeri,  Odak Uzaklığı (tele) kısmına en yüksek değeri giriniz. Lens sabit odaklı ise sadece ilk değeri kullanıp tele değerine 0 giriniz. f stop değeri olarak da lensin en açık diyafram değerini (en küçük değeri) giriniz. Lensin değişik kameralar üzerindeki karşılıkları aşağıda sağdaki tabloda hesaplanacak ve yanındaki sütunda da bu lensin yeni değeri verilecektir. Burada hane farklılıkları nedeniyle bazı hatalı virgül ya da nokta görünümleri mevcut ve tablo üzerinde çalışmaya ve güncellemeye devam edeceğim. Arada bir bu sayfaya girerek son güncellenmiş halini indirebilirsiniz. Tabloya eklenmesini istediğiniz bir kamera ya da algılayıcı ya da adaptör varsa bunu da bana bildirmeniz durumunda ekleyeceğim. Öneri ve düzeltmelerinizi de bekliyorum.

Tablo için:

http://1drv.ms/1I7ujb4

Son güncelleme: 13 Haziran 2015

Reklamlar

Odak Uzaklığı ve Kırpma Çarpanı Hesapları…” için 5 yorum

  1. Merhabalar, karmasik olan bu konu icin guzel yazi olmus elinize saglik fakat kafami karistiran bir durum oldu. Hesap tablosunda f/1.8 olan lens gh4 4k karsiliginda f/1.2 diye belirtmissiniz yanlis anladiysam.. Fakat ben f/2.8 lens kullaniyorum tam kareye gore daha fazla alan derinligi sagliyor. Dolayisiyla f/4 – f/5.6 civarlarina gelmis olmuyor mu? Tesekkurler..

    1. Teşekkürler.

      f/1.8 olan lensi speedbooster üzerine takarsanız f/1.2 olur demek istedim orada. Yani 1 stop kazanıyorsunuz. f/2.8 lens ise 1,9 yani f/2 haline gelir yani ışıkta performans artışı olur. “Daha fazla alan derinliği” derken kastınız net görünen kısmın artması mı anlayamadım. Diyafram büyüdükçe yani rakam küçüldükçe alan derinliği sığlaşıyor; aksine, yani rakam düştükçe de genişler yani daha büyük kısım net görünür. f/2.8 lense speedbooster takınca net (odakta) görünen alan miktarı azalır ve daha seçici çalışma yapabilirsiniz. Speedbooster kullanınca eskiden f/5.6’da elde ettiğiniz alan derinliğini artık lens üzerinde f/4’te elde edersiniz, yani değerler bir aşağı kayar hep.

    2. Hazırladığım tabloda Sonuç kısmındaki değerler Speedbooster olduğu varsayımıyla hesaplanıyor. Yoksa, f stop değeri aynı kalır. Başka türlü gösterme olanağı bulamadığım için böyle yaptım. Teşekkürler.

  2. Anladım hocam.. Evet daha fazla alan derinliği derken aynı lensin tam kareye göre gh4’te net görünen kısmın artması demek istedim. Excel tablosunda sonuç kısmında kafam karışmıştı. Odak değerlerine tam kare değerini ama diyafram değerine speedbooster değerini yazmışınız, ben onun komple tam kare değeri olduğunu düşündüm bi an. Kısacası lensin odak uzaklıklarını 4K için 2,6 ile çarpanken diyafram değerini de çarpıyor muyuz? Yani 12-35mm f/2.8 bize 31-91mm f/7.1 mi oluyor? Okuduğum yabancı forumlarda 2 farklı söylem gördüm çünkü çarpılır ve ya çarpılmaz diye?

    Teşekkürler…

    1. Kırpma çarpanı sadece lens odak uzaklıklarına uygulanır. Diyafram değeri ise Speedbooster var ise bir stop düşülerek (2,8 ise 2 alınarak) belirlenir. Speedbooster yoksa yani sadece düz adaptör halkası vb kullanılıyor ise diyafram değeri değişmez. Buna göre, elinizdeki lens 12-35 f/2.8 ise, GH4 4K olarak karşılığı 31x91mm (yuvarlak 30x90mm) ve diyafram değeri de düz adaptörle f/2.8 (aynı), Speedbooster ile f/1.9 (yuvarlak f/2.0) olur. Kısacası, diyafram değerindeki değişikliği belirleyen tek unsur Speedbooster olup olmaması.

      EK: O bahsettiğiniz durum biraz daha farklı bir durum aslında ve gerçekten karışık. Tam karede elde edilen alan derinliğinin daha küçük algılayıcı üzerinde elde edilemeyeceği varsayılır ve bu nedenle sanki 5D kullanıyorsanız APS-C’ye geçince ya da GH4’e geçince aynı alan derinliğinin daha düşük diyafram gerektirdiği düşünülür. Bu kısmen doğru, kısmen de hatalı. Aslında siz 50mm bir lensi f/2.8’e alıp sırayla 5D, 600D, GH4 ve BMPCC üzerine takarsanız alan derinliği değişmemeli. Çünkü alan derinliği lens tarafından oluşturulur ve algılayıcı boyutu bunu değiştirmez. Fakat, bir de algılayıcı boyutundan farklı olarak lens eşiği uzaklığı (flange distance) vardır ve bu değişince hesaplar değişir. Buna göre aslında 5D ve 600D gibi 44mm lens eşiği uzaklığı aynı olan kameralarda alan derinliği aynı lens ve aynı diyaframda değişmez. Buna karşın GH4 ve BMPCC için bu 19.25mm ve bu değiştiği için alan derinliğinin algılanışı değişir. Sizin bahsettiğiniz durum bu olsa gerek. Ben açıklamalarımda f stop konusunda hesap yaparken ışık miktarını esas aldım. Ama farklı kameralar arasındaki alan derinliği algılanışını değil. Bu nedenle sizin dediğiniz şey de doğru aslında. Yani son durumu şöyle belirtmek lazım:

      5D üzerinde 12-35, f/2.8 lens kullanıyorsanız, bunu GH4 üzerine Speedbooster ile takarsanız bu lensin değeri 30x90mm, f/2 olur. Işık olarak 1 stop kazanırsınız ama bu lenste alan derinliği değişir ve ister Speedbooster olsun ister olmasın, GH4 size 5D’nin f/4’te verdiği alan derinliğini verir. Speedbooster’ın etkisi ışık kazancından ibarettir; alan derinliğinde bir değişiklik yapmaz. Ve bu lensi GH4 üzerinde f/2.8’de bile kullansanız, 5D üzerindeki f/2.8 alan derinliğini elde edemezsiniz. Umarım bu karışık durumu biraz açıklayabildim.

      Ek 2: Bu durumu netleştirip tabloya eklemeye karar verdim. Alan derinliği hesabını da bir ara ekleyeceğim ama karışıklığı önlemek için önce biraz üzerinde çalışmam lazım.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s